Len znany jest ludzkości już od zamierzchłych czasów – otrzymywano z niego włókna, olej oraz nasiona. Nie był znany jedynie w starożytnej Mezopotamii, Egipcie czy Grecji. Doniesienia o obecności lnu w życiu codziennym pochodzą również z naszych okolic – był doskonale znany narodom słowiańskim, które uprawiały go ze względu na możliwość pozyskiwania z niego cennych surowców takich jak włókna, oraz nasiona z których można tłoczyć olej.

W lecznictwie stosujemy najczęściej całe siemię lniane, ewentualnie wyciśnięty z niego olej. Ostatnio dużą popularnością cieszy się mielone siemię lniane, jednak jego zastosowanie nie jest zawsze uzasadnione, o czym przeczytacie poniżej.

Skład chemiczny:

Teraz tradycyjnie czas opisać chemizm surowca.

W nasieniu lnu znajdziemy śluz, składający się z arabinoksylanówramnogalakturonianówgalaktanówolej tłusty o znacznej ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych – linolenowego, linolowego oraz olejowego. Znaleźć można również lignany, które są rozkładane przez florę bakteryjną naszych jelit do związków sterydowych takich jak enterodiol i enterolakton. Występują również fitosterole oraz białko. Uwaga – W surowcu obecne są również  potencjalnie niebezpieczne glikozydy cyjanogenne takie jak linamaryna czy linustatyna.

Działanie i zastosowanie:

Siemię lniane:

Na początku może uspokoję wszystkich obawiających się glikozydów cyjanogennych może i są obecne w surowcu, ale badania pokazują, że przyjmowanie jednorazowo nawet 150-300 gram siemienia lnianego nie wykazały działań toksycznych. Więc nie musimy się tym martwić.

Co do zastosowania poszczególnych surowców i preparatów z nich otrzymanych – całe siemię lniane w postaci maceratów , ze względu na dużą zawartość śluzów działają osłaniająco oraz przeciwwrzodowo. Dlatego możemy je stosować w stanach zapalnych gardła oraz ubytkach błony śluzowej żołądka – tworzą ochronny biofilm, zapobiegający dalszym uszkodzeniom i ułatwiający regenerację tkanek nim pokrytych.

Ostatnio wśród moich pacjentów obserwuję pewną „modę” na stosowanie w tych celach mielonego siemienia lnianego zalewanego wrzątkiem, jednak powstały kleik jest z reguły zbyt gęsty, żeby pokryć warstwą ochronną nasze obolałe gardło, czy żołądek, dodatkowo zawiera również olej, pęczniejący błonnik i lignany, przez co zdecydowanie lepiej jest zastosować taki kleik w celu uzyskania łagodnego działania przeczyszczającego (z reguły efekty odczuwamy po około 24 godzinach). Tych z Was, którzy chcą dowiedzieć się o tym jak przygotować napary, odwary i maceracje zapraszam do lektury posta na ten temat: Napar, odwar, maceracja – jak je przygotować poprawnie?

Do czego możemy jeszcze wykorzystać mielone siemię lniane? Po zalaniu wrzątkiem (i oczywiście wystudzeniu) możemy stosować powstały kleik jako okłady na oparzenia i wolno gojące się rany – w przypadku badań odnośnie ciężkich oparzeń na szczurach okłady z oleju lnianego, dwukrotnie zwiększały szybkość obkurczania się rany.

Jeśli nasz kleik wychłodzimy tylko częściowo otrzymamy kataplazmy, które możemy stosować na czyraki, owrzodzenia, ropnie, czy inne zmiany skórne,

Olej lniany:

Co z olejem lnianym zapytacie? Olej również może być stosowany w leczeniu wielu przypadłości. Pamiętajmy jednak, że najlepszy olej lniany to taki tłoczony na zimno i niefiltrowany, który przechowujemy w pojemniku z ciemnego szkła w lodówce pl.wikipedia.org. Zachowa swoje właściwości najdłużej.
Nie zapominajmy też, że taki olej nie nadaje się do smażenia, bo w nieoczyszczonym oleju jest za dużo związków czynnych i zmniejsza się temperatura dymienia, która  w przypadku oleju lnianego i tak jest bardzo niska. 

Skoro wiemy jaki rodzaj oleju lnianego jest najlepszy zastanówmy się do czego możemy go zastosować. Przyjmowany doustnie będzie obniżał nam poziom cholesterolu oraz nieznacznie cukru w krwi. Jak wykazały badania, może również w pewnym stopniu obniżać ciśnienie krwi. Jeśli przyjmujemy sam olej lniany bez żadnych dodatków to weźmy pod uwagę, że przy dłuższym stosowaniu może powodować biegunki i zmniejszać wchłanianie leków i substancji odżywczych – zwyczajnie cieniutka jego warstewka może powlekać nasze jelita. Ja zwykle dodaję go do sałatek, dzięki czemu można znacznie zredukować ten efekt.

Zewnętrznie olej lniany stosuje się na zmiany skórne, jako środek natłuszczający i przyspieszający gojenie. Podobnie rzecz wygląda z oparzeniami, jednak w przypadku oparzeń stosowanie samych olejów zmniejsza wymianę gazową przez skórę, dodatkowo pełniąc funkcję izolatora – nie pozwala „ostudzić się” świeżej oparzelinie.  Dlatego nie zalecam stosowania oleju lnianego na oparzenia. Zdecydowanie lepsza będzie mieszanina pół na pół oleju lnianego z wodą wapienną (wtedy tworzy się mazidło, które nadaje się doskonale na oparzenia i rany)

Kto powinien uważać na len?

Czy występuje ryzyko interakcji z lekami? Jak w każdym, albo w prawie każdym przypadku odpowiedź będzie twierdząca, ale może zacznę od interakcji korzystnych:

Przyjmowanie kleiku z siemienia lnianego równolegle (byle nie jednocześnie) z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi może zmniejszać ryzyko wystąpienia wrzodów żołądka!

Przyjmowanie kwasu alfa-linolenowego (jeden ze składników oleju lnianego, jeśli pominęliście fragment o chemizmie ) razem z cyklosporyną może zmniejszyć częstość występowania działań niepożądanych takich jak wzrost ciśnienia krwi i uszkodzenia nerek.

W połączeniu ze statynami (lekami stosowanymi w przypadku zbyt wysokiego poziomu cholesterolu) olej z siemienia lnianego może zwielokrotniać ich działania, potencjalnie pozwalając na zmniejszenie przyjmowanych dawek leku (oczywiście i koniecznie  po konsultacji z lekarzem).

Teraz te ciut niekorzystne:

Olej lniany przyjmowany razem z lekami może zmniejszać (lub zwiększać zależnie od tego czy nasz lek jest dobrze rozpuszczalny w wodzie czy w tłuszczach) ich wchłanianie, dlatego też należy zachować co najmniej kilkugodzinną przerwę pomiędzy przyjmowaniem leków a naszym olejem.

Zawarte w oleju kwasy omega-3 mogą nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, dlatego powinniśmy skonsultować z naszym lekarzem stosowanie oleju lnianego doustnie równolegle z lekami przeciwzakrzepowymi.

Olej lniany, jak się okazało może zwiększać szybkość wzrostu poziomu cukru we krwi, dlatego w przypadku osób cierpiących na cukrzycę może wystąpić konieczność przyjęcia większej ilości insuliny, lub zmiany dawkowania doustnych leków przeciwcukrzycowych.

Źródła:

  • Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa, PWN, 2000
  • Matławska I, Farmakognozja, podręcznik dla studentów farmacji. 2005
  • Gutte KB, Sahoo AK, Ranveer RC. Bioactive components of flaxseed and its health benefits. Int J Pharm Sci Rev Res [Internet]. 2015;31(1):42-51.
  • Izzo AA, Hoon-Kim S, Radhakrishnan R, Williamson EM. A critical approach to evaluating clinical efficacy, adverse events and drug interactions of herbal remedies. Phytother Res [Internet]. 2016;30(5):691-700.
  • http://umm.
  • http://umm

Rate this post